Przyjmowanie przez kapitał formy spółek akcyjnych ułatwia mobilizację rozproszonych środków, organizowanie wielkich przedsiębiorstw i masowej produkcji, stosowanie nowoczesnej techniki. Tok rozumowania Marchlewskiego jest tu zbliżony do toku rozumowania Lenina i Hilferdinga. Marchlewski dostrzega również procesy koncentracji zachodzące w bankowości oraz tendencje do łączenia się kapitału bankowego z kapitałem przemysłowym. W pewnej mierze więc przybliża się także do dostrzeżenia procesu powstawania kapitału finansowego. Wielkie jednostki gospodarcze dążą do ograniczenia konkurencji. Powstają zatem porozumienia między przedsiębiorcami (spółkami akcyjnymi), mające na celu ustalenie rozmiarów produkcji, sfer zbytu, poziomu cen. „W ostatecznym więc rezultacie kapitalistycznej walki konkurencyjnej zjawia się dążenie do wyeliminowania konkurencji i zastąpienia jej przez monopol kapitalistyczny. Kartele i trusty opanowują coraz bardziej życie gospodarcze" . Powstanie monopoli prowadzi do spotęgowania wyzysku klasy robotniczej i mas pracujących, przede wszystkim w następstwie wzrostu poziomu cen. Kapitał monopolistyczny w swoim rozwoju podporządkowuje sobie także władzę polityczną. „Za pośrednictwem swych organizacji opanowuje partie polityczne i rządy, a władzę państwową przekształca w powolne narzędzie swej polityki wyzysku wewnątrz kraju i polityki ekspansji na zewnątrz.